De Veluwse “Woestijnen”

Posted on 18 januari 2009

10



© Natuurforser
 

De Veluwse woestijnen…….

Stuifzanden zijn zeer waardevolle natuurgebieden in Nederland. In de rest van Europa zijn ze namelijk zeldzaam. Ook in Nederland worden stuifzanden meer en meer bedreigd. Hun ontstaansgeschiedenis: Vroeger was het leven op de Veluwe een leven in armoede. Meestal leefde men van veeteelt. De dieren liet men grazen in de bossen. Omdat de hoeveelheid dieren die het bos "begraasden" enorm groot was kreeg het bos geen kans zich te ontwikkelen. De grond werd er zo arm dat er alleen heide kon groeien. Overal verschenen nieuwe schaapskooien want schapen waren gek op de heide en de grassen die er voorkwamen. s ‘Avonds gingen ze naar de schaapskooien aan de rand van de dorpen om te overnachten. De mest die achterbleef was een welkom product om de landbouwakkers rond het dorp mee te bemesten. Het potstalsysteem was geboren. Doordat er zoveel schaapskudden waren die de arme en woeste gronden bezochten werd ook de begrazing op de heide erg hoog. Zo hoog dat de heide kort moest worden gehouden, waardoor het onderliggende zand de kans kreeg om te gaan stuiven. En hiermee waren de stuifzanden geboren. Op de Veluwe namen ze na verloop van tijd zodanig toe dat men het stuivende zand niet meer onder controle kon houden. Het dorp Kootwijk verdween zelfs helemaal onder het zand. Wekerom werd ernstig bedreigd en verplaatst. Er werd een zandgraaf ingesteld die de stuifzanden in de gaten moest houden. Rond 1880 werd besloten de stuifzanden te beteugelen door ze te beplanten met Grove Dennen. Geleidelijk aan namen de stuifzanden in omvang af en kwamen er naaldbossen voor in de plaats. De schapen verdwenen geleidelijk van de heide. De dennen konden zich daardoor prima handhaven en uitbreiden. En het zand groeide meer en meer dicht. Tegenwoordig wordt geprobeerd de zeldzaam geworden stuifzanden open te houden omdat er verschillende diersoorten leven die afhankelijk zijn van dit type landschap. Het klimaat is er veranderlijk. Overdag kan de bodemtemperatuur er wel oplopen tot 60 graden C en ’s nachts kan de bodemtemperatuur er teruglopen tot rond het vriespunt. Wanneer actief stuifzand uitgestoven raakt komt er een algenlaag over het zand. Het verstuivingproces wordt bemoeilijkt. Ruig Haarmos, het blauwachtige Buntgras en korstmossen krijgen een kans zich te vestigen. Er ontwikkelt zich een mooie, ijle vegetatie waar hier en daar nog slechts kleine restanten open zand zich kunnen handhaven. Na verloop van tijd krijgt heide weer een kans zich te ontwikkelen. Het proces ontwikkelt zich nu verder van heide naar naaldbos. Tegenwoordig kunnen we op de Veluwe nog verschillende namen van stuifzanden terugvinden maar veel van deze zanden hebben niet meer de allure van weleer. Op de Midden- en Zuid Veluwe zijn o.a. nog te vinden: Het Kootwijker-, Harskamper-,  en Wekeromse zand. Andere grote stuifzandgebieden in Nederland zijn het Hulshorsterzand en het grootste stuifzandgebied van Europa : De Loonse en Drunense duinen, waar Natuurmonumenten deze maand met het Stuifzandherstelplan is begonnen. Dat houdt in dat er een aantal bomen gekapt zullen worden. Het totale herstelplan zal een periode van zes jaar gaan beslaan. Met het verwijderen van bos en bosopslag zal de windwerking toenemen. Hiermee zal een groter oppervlak dan nu het geval is weer actief in verstuiving komen.Het herstelplan levert een aantal concrete voordelen van natuurwaarden op. Zo biedt het kansen voor het buntgras met de daarbij behorende buntgrasknoopmier, de hagedis, diverse sprinkhanen, kevers, zandbijen, de nachtzaluw en de boompieper.
 

Natuurforser

Posted in: Méli-Mélo